De zendmastkwestie

“Bewust omgaan met straling is naast factoren als gezonde voeding, voldoende lichaamsbeweging en een goede nachtrust een belangrijke factor voor gezond opgroeien”

Zendmasten

Er is regelmatig commotie als ergens een zendmast voor mobiele telefonie- en internet geplaatst wordt. Voor- en tegenstanders staan in dit soort situaties vaak lijnrecht tegenover elkaar. De voorstanders benadrukken dat niet bewezen is dat de straling van de zendmasten schadelijk is en de tegenstanders komen met argumenten als dat het kankerverwekkend zou zijn.  Er worden soms ook websites aangemaakt zoals onlangs door actievoerders in de Jordaan en in de Haarlemmermeer.
Maar wat is nu waar? Klopt het dat je zoals de overheid beweert met een zendmast in je achtertuin nog steeds rustig kunt slapen of is er wel degelijk meer aan de hand?

Blootstellingslimieten: reden tot discussie

Ten eerste: dát zendmaststraling gevolgen kan hebben voor de gezondheid is een algemeen aangenomen feit. Niet voor niets heeft elk land blootstellingslimieten die ervoor moeten zorgen dat burgers niet aan meer straling blootgesteld worden dan verantwoord is voor de gezondheid. Echter, deze blootstellingslimieten verschillen per land en soms zelfs per regio in een land. Nederland heeft één van de hoogste blootstellingslimieten wereldwijd. Ook zijn er hevige discussies gaande of de blootstellingslimieten wel kloppen. Dit omdat bij de vaststelling van de huidige blootstellingslimieten uitgegaan is van het thermische (opwarmende) effect dat straling heeft, en andere mogelijke biologische effecten,  zoals hormonale veranderingen die al bij veel lagere blootstellingshoeveelheden optreden, niet zijn meegenomen.

Wetenschappelijke onderzoeken spreken elkaar tegen

Net zoals in de gehele stralingskwestie is  er ook in de wetenschap geen éénduidig antwoord voor de zendmastkwestie. Er zijn onderzoeken die aantonen dat mensen door blootstelling aan zendmaststraling gezondheidsklachten kunnen krijgen (zoals TNO-COFAM1) en er zijn onderzoeken die beweren dat het niet het geval is (bv Zwitserland-COFAM2). Er zijn onderzoeken die aantonen dat er zich kankerclusters bevinden in een straal van 400 meter rondom zendmasten (bv Naila studie Duitsland) en er zijn onderzoeken die dat soort onderzoeken diskwalificeren of tegenspreken.  Voor een leek is het dus lastig om in een handomdraai een eigen mening te vormen over deze kwestie. Omdat het standpunt van de Gezondheidsraad is dat er geen reden is tot ongerustheid zolang niet bewezen is dat de straling van zendmasten schadelijk is, haken veel mensen bij deze kwestie af en vertrouwen op het oordeel  dat de Nederlandse Overheid van de Gezondheidsraad heeft overgenomen.
En als een Nederlandse journalist zich een keer in deze issue verdiept, dan verplicht zijn journalistieke professionaliteit hem beide kanten van het verhaal toe te lichten, wat weer automatisch een bagatellisering lijkt te betekenen van het verhaal van de tegenstanders.

Je kunt met betrekking tot zendmasten twee dingen doen: je kunt de stelling innemen ‘zolang als niet bewezen is dat het schadelijk is hoef ik niks te doen’ en je kunt denken ‘zolang als niet bewezen is dat het niet schadelijk is houd ik het voorzorgsbeginsel in acht’. Voor deze laatste categorie mensen hebben wij een aantal tips.

omdenkertje straling gezondheid

Wat is de aanbevolen afstand van een zendmast tot een woning?

Als je uitgaat van het voorzorgsbeginsel is de aanbevolen afstand tussen een woning en een zendmast voor mobiele telefonie en – internet is minimaal 400 meter. Dit advies is gebaseerd op onderzoeken die aantonen dat mensen die binnen een straal van 400 meter van een zendmast wonen de meeste kans hebben op negatieve gezondheidseffecten, zoals de Naila studie. Deze gezondheidseffecten treden echter vaak pas op na een blootstellingsperiode van ten minste 5 jaar. Mensen die gevoelig zijn voor straling kunnen al direct negatieve gezondheidseffecten ervaren als ze in de buurt van een zendmast wonen. Er zijn ook artsen die zeggen dat je minstens 500 meter afstand moet houden van een zendmast.

Toch is deze “400 meter afstand houden richtlijn” niet heel zwart-wit. De daadwerkelijke hoeveelheid straling die van zendmast een huis binnenkomt is afhankelijk van een aantal factoren. Zoals de richting van de zendmast, hoe ‘hard’ de zendmast straalt, het soort zendmast (GSM, UMTS, LTE), de hoogte van de zendmast en de hoeveelheid straling die al door tussenliggende ‘obstakels’ als gebouwen en bomen wordt ‘weggevangen’. Ook het tijdstip van de dag kan een verschil maken: hoe meer vraag er is naar mobiele telefoongesprekken en data, hoe harder de zendmast straalt.

cellphoneradiation                                            1_omni

Meten is weten

Is het nodig te verhuizen als je vlak bij een zendmast woont? In veel gevallen zijn praktische maatregelen te nemen om zendmaststraling in huis te verminderen. In praktijk verschilt bijvoorbeeld de hoeveelheid straling per verdieping: op de zolderverdieping komt vaak meer straling binnen dan op de tussen- of benedenverdieping. En afhankelijk van waar de zendmast staat is de stralingsbelasting aan de ene kant van het huis hoger dan aan de andere kant. Het kan schelen als je kind niet op zolder slaapt maar een verdieping lager aan de stralingsarme kant van het huis. En als een zendmast bovenop jouw appartementencomplex staat kan het zomaar zijn dat bij de overburen meer straling te meten is dan bij jou ivm het paraplu-effect van zendmasten. In samenwerking met een stralings- of woonbioloog kun meten hoeveel straling er daadwerkelijk je huis binnenkomt en de meest gunstige slaapplek voor je kind in huis bepalen. Volgens dr. Klinghardt mag er op de slaapplaats van een kind niet meer straling zijn dan 5 microwatt per m2.
In extreme gevallen kan verhuizen wel de beste optie zijn, bijvoorbeeld omdat je daadwerkelijk last krijgt van straling van de zendmast. Of als de aanwezigheid van de zendmast je algeheel gevoel van welbevinden dusdanig aantast dat je je zorgen maakt of er angstig van wordt. In het laatste geval kun je er zelfs ziek van worden (nocebo-effect).
Ook omgaan met de zendmastkwestie is dus een delicate kwestie. Er is teveel informatie die aanleiding geeft tot ongerustheid en die maakt dat we het ons voor de gezondheid van onze kinderen niet kunnen permitteren om struisvogelpolitiek toe te passen. Aan de andere kant, als mensen té bang gemaakt worden voor een zendmast kan dat een net zo ziekmakend effect hebben als de aanwezigheid van een zendmast zelf. 

Bewust omgaan met zendmaststraling

In deze tijd waar de meeste mensen veel profijt én plezier hebben van alle draadloze gemakken, zul je weinig draadvlak vinden als je roept dat alle zendmasten weg moeten. Maar er is ook een andere mogelijkheden. Een mobiel netwerk met veel lagere stralingswaarden waardoor negatieve gezondheidseffecten niet of nauwelijks optreden is mogelijk. In Salzburg (Duitsland) wordt dit al in de praktijk gebracht. Dr. Wouter Deutz onderzoekt de mogelijkheden hiervoor in Nederland. Dr. Deutz is biotecholoog en heeft tien jaar als onderzoeker aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gewerkt. Meer informatie vind je hier.

Relativering: meeste stralingsbelasting wordt binnenshuis opgelopen

Steeds meer mensen maken zich zorgen om de straling afkomstig van zendmasten voor mobiele telefonie en -internet. En hoewel het niet aan te bevelen is om té dicht in de buurt van een zendmast te wonen, lopen de meeste mensen hun stralingsbelasting vooral binnenshuis op. Er is daarom vooral veel (gezondheids)winst te halen door verstandig om te gaan met straling binnenshuis.
Maak je je zorgen om een zendmast in de buurt of denk je er last van te hebben? Verminder dan eerst de straling binnenshuis; wie weet heb je daarna minder last van de straling afkomstig van de zendmast. Heb je daarna nog steeds last, dan kun je andere stappen ondernemen.

Hoogspanningsmasten

Hoogspanningsmasten kunnen schadelijk zijn voor de gezondheid. Meerdere onderzoeken tonen aan dat kinderen die in de buurt van hoogspanningsmasten worden meer kans hebben op leukemie dan kinderen die verderaf wonen. De Nederlandse regering gaat daarom vanaf 2017 uit voorzorg vierhonderd huishoudens uitkopen die onder hoogspanningslijnen wonen.

 

DeelTweet about this on Twitter0Share on Google+0Email this to someoneShare on Facebook0

Geef een reactie